Arabica ve Robusta Farkı: Hangisini Almalısın?

Dünyada içilen kahvenin neredeyse tamamı iki türden gelir: Arabica (Coffea arabica) ve Robusta (Coffea canephora). Paketlerde “%100 Arabica” yazısını görmüşsündür. Peki bu gerçekten daha iyi olduğu anlamına mı geliyor? Kısaca: Arabica daha aromatik ve yumuşak, Robusta daha sert, daha kafeinli ve daha ucuzdur. Hangisinin sana uygun olduğu ise nasıl kahve içtiğine bağlı.

Kısa cevap: Filtre kahve, V60 ya da sade içiyorsan Arabica al. Sütlü içiyorsan, moka pot ya da espresso yapıyorsan ve yoğun, kremalı bir kahve seviyorsan içinde biraz Robusta olan bir karışım iyi bir seçim olabilir.

Bir bakışta farklar

	Arabica	Robusta
Tadı	Tatlı, meyvemsi, çiçeksi; hoş bir asidite	Sert, acı, topraksı, odunsu, fındıksı
Kafein	Daha az	Yaklaşık iki katı
Gövde ve krema	Daha hafif	Daha dolgun, espressoda kalın krema
Çekirdek şekli	Oval, ortasında S şeklinde kıvrık yarık	Yuvarlak, ortasında düz yarık
Yetiştiği yer	Yüksek rakım, serin iklim	Alçak rakım, sıcak iklim
Dayanıklılık	Hastalık ve zararlılara hassas	Dayanıklı; adı da buradan gelir
Fiyat	Daha pahalı	Daha ucuz
Dünya üretimindeki payı	Yaklaşık %60	Yaklaşık %40

Arabica

Anavatanı Etiyopya’dır. Yüksek rakımlarda, serin ve gölgeli ortamlarda yavaş büyür. Bu yavaş olgunlaşma, çekirdekte daha fazla şeker ve aromatik bileşik birikmesini sağlar. Bu yüzden Arabica kahvelerde meyve, çikolata, karamel ya da çiçek notaları hissedilir.

Hastalıklara hassas olduğu ve verimi düşük olduğu için daha pahalıdır. Nitelikli (specialty) kahvelerin neredeyse tamamı Arabica’dır.

En çok üreten ülkeler: Brezilya, Kolombiya, Etiyopya, Honduras, Peru.

Robusta

Anavatanı Orta ve Batı Afrika’dır. Sıcak, alçak bölgelerde yetişir, hastalıklara dayanıklıdır ve bol ürün verir. İçindeki yüksek kafein, aslında bitkinin böceklere karşı doğal savunmasıdır. Bu yüzden tadı daha acıdır.

Robusta’nın “kötü kahve” olarak bilinmesi büyük ölçüde ucuz ve özensiz işlenmiş örneklerden kaynaklanır. Özenle yetiştirilmiş kaliteli Robusta da vardır ve İtalyan espresso karışımlarında kalın krema ve dolgun gövde için bilinçli olarak kullanılır. Hazır (instant) kahvelerin büyük kısmında da Robusta bulunur.

En çok üreten ülkeler: Vietnam (açık ara), Brezilya, Endonezya, Uganda.

Market rafında nasıl anlarsın?

Alışverişte en çok işine yarayacak kısım burası.

1. Etikete bak. “%100 Arabica” yazıyorsa içinde Robusta yoktur. Sadece “kahve”, “harman” ya da “blend” yazıyorsa büyük ihtimalle karışımdır. Oranı yazan markalar daha şeffaftır.
2. “Espresso” ve “intenso” isimli paketler genelde koyu kavrulmuştur ve çoğu zaman içinde Robusta bulunur. Paketteki yoğunluk (intensity) puanı yüksekse Robusta oranı da yüksek olabilir.
3. Çok ucuz bir paket büyük ihtimalle Robusta ağırlıklıdır. Bu kötü olduğu anlamına gelmez, ama tadının sert olacağını bil.
4. Çekirdek alıyorsan şekline bak. Oval ve S kıvrımlı çekirdekler Arabica, yuvarlak ve düz yarıklılar Robusta’dır. Karışık bir pakette ikisini de görebilirsin.
5. Kavrum tarihine bak. Tür ne olursa olsun bayat kahve iyi tat vermez. Son kullanma tarihi değil, kavrum tarihi yazan paketleri tercih et.

Hangi yöntem için hangisi?

Yöntem	Önerimiz
V60, Chemex, filtre kahve	%100 Arabica, açık-orta kavrum
French press	Arabica, orta kavrum
Moka pot	Arabica ya da az Robusta içeren karışım
Espresso ve sütlü kahveler	Karışım (yoğun gövde ve krema için)
Türk kahvesi	Genelde Arabica ağırlıklı; markanın tarifine göre değişir
Soğuk demleme (cold brew)	Arabica; çikolatamsı kahveler çok iyi sonuç verir

Yöntemlerin tariflerine V60, French press, moka pot ve Türk kahvesi rehberlerimizden ulaşabilirsin.

Arabica ve Robusta dışında tür var mı?

Evet, ama çok az bulunurlar. Liberica, büyük ve düzensiz çekirdekleri olan, odunsu ve meyvemsi tatlı bir türdür. Daha çok Filipinler ve Malezya’da içilir. Excelsa bugün bilimsel olarak Liberica’nın bir çeşidi sayılır ve ekşimsi, meyvemsi tadıyla bilinir. Türkiye’de bu türlere nadiren rastlarsın.

Sık sorulan sorular

Arabica gerçekten daha mı iyi? Genelde daha aromatik ve daha az acıdır, bu yüzden kaliteli kahvelerin çoğu Arabica’dır. Ama “en iyi” kişisel zevke bağlıdır. Yoğun, kremalı ve sert kahve seviyorsan iyi bir Robusta karışımı seni daha çok mutlu edebilir.

Hangisi daha çok uyanık tutar? Robusta. Yaklaşık iki kat kafein içerir. Ancak fincandaki kafein miktarı demleme yöntemine ve porsiyona da bağlıdır.

Türk kahvesi Arabica mı? Türk kahvesinde geleneksel olarak çoğunlukla Arabica, özellikle Brezilya kahvesi kullanılır. Bazı markalar karışım kullanır. Kesin bilgi için paketin üzerindeki içerik bilgisine bak.